Letters from Berlin 5: George Pavlopoulos


Across from the Tower

Kollhoff Tower rises like a monolithic statue surveying reality. The most famous law offices of the city are housed there. It is a matter of prestige for these careerists to be based in the Tower. This granite and glass edifice has contributed towards the renaissance –or the renewal- of Potsdamer square.

It is difficult now to imagine the old version of the square: in the years of the Wall it used to be a dead zone in which Death was always around the corner. Its history came to a sudden stop in August 13, 1961, when the Wall began being built. Hundreds of people started running in panic, having been called to decide on the spot which side of the coming world they would have liked to live in. Then the square was deserted for almost thirty years.

In the years that followed Unification, Potsdamer became the ground for an unprecedented construction activity. Famous architects led by Renzo Piano put their mark on a place that came to resemble an Anglo-Saxon centre of commerce: an area which brought to mind contemporary London and 1920’s New York; in other words, a post-modern imitation. Nineteen high-rise buildings were erected to house luxury hotels, offices, malls, restaurants and cinemas. Every year the square’s dynamic appears to be revived due to the Berlinale Festival which is housed in approximately thirty cinemas in the area.

Following the rhetoric of its prototypes, the square became a must and an in place to visit. Millions of people flock to see it. They walk amidst high executives, all of them spending their income in and around Potsdamer. All that is left of the Wall are scattered pieces outside the railway station and a paved route along the traces of the Wall. People cross the old border carrying colourful bags and posing for hurried photographs that Instagram makes nostalgic for no reason. The Tower often appears in the background. Maybe it is not a coincidence that Potsdamer’s spectacular growth occurred simultaneously with the advent of the internet. This locale seems to have borrowed the aesthetics of the worldwide web: Potsdamer is a chaotic platform that has countless viewers but very few residents.

Every afternoon Kollhoff Tower is bathed in the light of the sun as it sets across from it, in Tiergarten Park. Then the Tower is ablaze, the windows sparkle and the executives loosen their ties. Despite the enormous legal expertise that the building carries, the real judge of the square is Tiergarten. Unlike Kollhoff Tower, the park supervises the historic continuity of Potsdamer Square.  It is only at night, when Tiergarten carries the darkness and absoluteness of nature, that the square’s existence can be perceived: it is an area that has less soul than what would be appropriate for a place in which people used to run for their lives.


George Pavlopoulos. November 2012, Berlin. (transl. E. Avloniti.)

Colour photo: George Pavlopoulos, Kollhoff Tower / Black and white photo: Michael Rainer Ernst, Gedenkstätte Berliner Mauer, Massenflucht, nahe Potsdamer Platz, wahrscheinlich 13. August 1961 / Mass Escape near Potsdamer Platz, probably on August 13, 1961.

George Pavlopoulos was born in Athens, Greece in 1980. He is the author of two novels: 300 Kelvin in the Afternoon, (2007) and Steam,(2011). Both novels were excerpted in New York based online translation venue, InTranslation. His short story, “Dictionary of an Insignificant City”, will be included in the Strange Fiction aus Berlin Anthology Vol. 1 (to be published in Berlin in November 2012). He currently lives in Berlin.


Απέναντι απ’ τον Πύργο

Ο Πύργος Kollhoff ορθώνεται σαν μονολιθικό άγαλμα που επιθεωρεί την πραγματικότητα. Τα διασημότερα δικηγορικά γραφεία στεγάζονται εκεί. Είναι θέμα πρεστίζ γι’ αυτούς τους καριερίστες να έχουν την έδρα τους στον Πύργο. Αυτό το οικοδόμημα από γρανίτη και γυαλί έχει συμβάλει στην αναγέννηση -ή στην ανάπλαση- της πλατείας Potsdamer.

Είναι πια δύσκολο να φανταστεί κανείς την παλιά εκδοχή της πλατείας: στα χρόνια του Τείχους ήταν μια νεκρή ζώνη όπου παραμόνευε ο θάνατος. Η ιστορία της σταμάτησε απότομα στις 13 Αυγούστου του 1961, όταν ξεκίνησε να χτίζεται το Τείχος. Εκατοντάδες άνθρωποι άρχισαν να τρέχουν πανικόβλητοι, έχοντας κληθεί ν’ αποφασίσουν αυτοστιγμεί σε ποια πλευρά του επόμενου κόσμου ήθελαν να ζήσουν. Έπειτα, η πλατεία ερήμωσε για σχεδόν τριάντα χρόνια.

Στα χρόνια που ακολούθησαν την Ένωση, η Potsdamer έγινε το πεδίο μιας άνευ προηγουμένου οικοδομικής δραστηριότητας. Διάσημοι αρχιτέκτονες, με επικεφαλής τον Ρένζο Πιάνο, έβαλαν τη σφραγίδα τους σε κάτι που έμοιαζε με αγγλοσαξονικό κέντρο εμπορίου: μια περιοχή που θύμιζε σύγχρονο Λονδίνο και Νέα Υόρκη του 1920. Με άλλα λόγια, μια μεταμοντέρνα απομίμηση. Δεκαεννιά ψηλά κτήρια υψώθηκαν για να φιλοξενήσουν πολυτελή ξενοδοχεία, γραφεία, εμπορικά κέντρα, εστιατόρια και κινηματογράφους. Κάθε χρόνο, η δυναμική της πλατείας μοιάζει ν’ ανανεώνεται λόγω του φεστιβάλ της Berlinale που φιλοξενείται στις περίπου τριάντα αίθουσες της περιοχής.

Ακολουθώντας τη ρητορική των προτύπων της, η πλατεία έγινε must και in. Εκατομμύρια άνθρωποι συρρέουν για να τη δουν. Κυκλοφορούν ανάμεσα σε στελέχη υψηλής κατάρτισης κι όλοι μαζί ξοδεύουν το εισόδημά τους στα πέριξ της Potsdamer. Ό,τι έχει απομείνει από το Τείχος είναι σκόρπια κομμάτια έξω από το σιδηροδρομικό σταθμό και μια διαδρομή από πλάκες που σέρνεται στα χνάρια του Τείχους. Κόσμος διασχίζει το παλιό σύνορο κρατώντας πολύχρωμες τσάντες και στέκεται για μια βιαστική φωτογραφία που το Instragram την κάνει νοσταλγική χωρίς λόγο∙ στο φόντο, βρίσκεται συχνά ο Πύργος. Ίσως να μην είναι τυχαίο ότι η έκρηξη της Potsdamer συνέπεσε χρονικά με την επέλαση του Ίντερνετ. Αυτή η τοποθεσία μοιάζει να έχει δανειστεί την αισθητική του παγκόσμιου ιστού: η Potsdamer είναι μια χαώδης πλατφόρμα που έχει αναρίθμητους θεατές αλλά ελάχιστους κάτοικους.

Κάθε απόγευμα ο Πύργος Kollhoff λούζεται από το φως του ήλιου που δύει απέναντί του, μέσα στο πάρκο του Tiergarten. Τότε, ο Πύργος γίνεται πύρινος, τα παράθυρα αστράφτουν και τα στελέχη χαλαρώνουν τις γραβάτες τους. Παρά την τεράστια νομική κατάρτιση που κουβαλάει αυτό το οικοδόμημα, ο πραγματικός κριτής της πλατείας είναι το Tiergarten. Σε αντίθεση με τον Πύργο Kollhoff, το πάρκο επιθεωρεί την ιστορική συνέχεια της Potsdamer. Τις νύχτες, όταν το Tiergarten κουβαλάει τη σκοτεινιά και την απολυτότητα της φύσης, γίνεται αντιληπτή η υπόσταση της πλατείας: είναι μια περιοχή με λιγότερη ψυχή απ’ ότι αρμόζει σ’ έναν τόπο όπου κάποτε έτρεχαν άνθρωποι χωρίς να ξέρουν αν θα σωθούν.


Γιώργος Παυλόπουλος, Νοέμβριος 2012, Βερολίνο.

Έγχρωμη φωτό: Γιώργος Παυλόπουλος, Πύργος Kollhoff / Ασπρόμαυρη φωτό: Michael Rainer Ernst, Gedenkstätte Berliner Mauer, Massenflucht, nahe Potsdamer Platz, wahrscheinlich 13. August 1961 / Mass Escape near Potsdamer Platz, probably on August 13, 1961.

O Γιώργος Παυλόπουλος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1980. Το πρώτο του μυθιστόρημα, 300 Βαθμοί Κέλβιν το Απόγευμα, κυκλοφόρησε το 2007 απ’ τις Εκδόσεις Αλεξάνδρεια. Το δεύτερο μυθιστόρημα του, Ατμός, κυκλοφόρησε απ’ τις Εκδόσεις Κέδρος τον Μάιο του 2011. Εκτενή αποσπάσματα των βιβλίων δημοσιεύθηκαν στην αμερικάνικη λογοτεχνική επιθεώρηση InTranslation. Το διήγημά του, “Dictionary of an Insignificant City”, θα δημοσιευθεί στο λογοτεχνικό περιοδικό Strange Fiction aus Berlin Anthology Vol. 1 τον Νοέμβριο του 2012.