Letters from Berlin 6: George Pavlopoulos


Gas Streetlighting

The oldest of them bear the style in which cities used to be built in the past. Their ornate decorations reflect the optimism for life in the big urban centres which were being completed at the time. Those designs ascribe a triumphant tone on the lamps standing above the streets: they are columns of light towering over people’s heads, anchoring themselves in the middle of the night like tall and lithe Atlases.

The first gas lamps were installed in the streets of Berlin around two centuries ago.  It was an achievement of the period that cities were no longer bathed in absolute darkness at night. It was not only the feeling of security that was consolidated at night: shops extended their opening hours, coffee houses –where 19th century ideas were fermenting- stayed open until late and theatre productions multiplied.  The lamplight did not only alter human timetables but also the character of the city; Berlin was no longer another big city: it became a metropolitan centre.

More than forty thousand gas street lamps are still in operation today in Berlin. Entire neighbourhoods are illuminated by their light which appears to be emerging from the depths of time. Without these old lamps, the shadows that recede into the night to disappear into the unknown would only exist in the sphere of the imagination  –it is the same shadows that continue to assert their right to public space and free time.

Gas lamps withstood the coming of electricity, illuminated the nights during the wars, and stood upright in front of the Berlin Wall. Nevertheless, what History did not manage to achieve, capital did: in recent years their maintenance fell into private hands, which set about axing them on account of their being environmentally harmful and costly, wishing to replace them with electric lighting.

For many years now ecology has been –quite rightly- elevated to the highest point in Germany’s collective consciousness. However, when private interests get in the way, economic profit becomes the standard rule and the environment becomes the pretext for everything. In the passing of years, institutional ecology has acquired the hard ethics of capital. In the gas street lamps’ case, it is considered more preferable for a city to sacrifice one of its historic points of reference on the altar of investment because it bears an ecological front[1] [2]. On this altar of investment – which labels as backward whatever comes in opposition to its plans- ecology can easily submit to neoliberalism. If one of Ethics’ main questions is often the fight between light and darkness, then here, right before the imminent uprooting of a part of the city’s history, it seems that darkness has finally prevailed over light: a darkness illuminated by energy saving lamps.


[1] Gas lamps can reproduce colours and the light of day faithfully. Electric lamps reproduce only about 65 percent of the original colours.

[2] Electric lamps attract insects due to the ultraviolet light they emit, and as a result they often kill them. This in turn makes the lamps sources of pollution for birds which feed on insects. Gas lamps do not emit ultraviolet light.


George Pavlopoulos. May 2013, Berlin. (transl. E. Avloniti.)

Photo: George Pavlopoulos.

George Pavlopoulos was born in Athens, Greece in 1980. He is the author of two novels: 300 Kelvin in the Afternoon, (2007) and Steam,(2011). Both novels were excerpted in New York based online translation venue, InTranslation. His short story, “Compensation” was featured in Schlock magazine. Another short story, “Dictionary of an Insignificant City,” will be included in the Strange Fiction aus Berlin Anthology Vol. 1. George Pavlopoulos lives in Berlin.

You can find out about the “Gaslight Culture” campaign in Berlin here.


Λάμπες Γκαζιού 

Οι πιο παλιές από αυτές κουβαλούν την τεχνοτροπία που χτίζονταν κάποτε οι πόλεις. Στα περίτεχνα στολίσματά τους αποτυπώνεται η αισιοδοξία για τη ζωή στα μεγάλα αστικά κέντρα που μόλις ολοκληρώνονταν. Αυτά τα μοτίβα δίνουν έναν τόνο διθυραμβικό στις λάμπες που στέκονται στην κορυφή: είναι στήλες φωτός που υψώνονται πιο ψηλά από τα κεφάλια και αγκυροβολούν στη μέση της νύχτας σαν ψηλόλιγνοι Άτλαντες.

Οι πρώτες λάμπες γκαζιού τοποθετήθηκαν πριν από περίπου δύο αιώνες στους δρόμους του Βερολίνου. Είναι μια κατάκτηση εκείνης της εποχής το ότι οι πόλεις παύουν να βυθίζονται τις νύχτες στο απόλυτο σκοτάδι. Δεν είναι φυσικά μόνο το αίσθημα ασφάλειας που εδραιώνεται στη νύχτα: τα καταστήματα επεκτείνουν τα ωράρια λειτουργίας τους, τα καφενεία -όπου ζυμώνονται οι ιδέες του 19ου αιώνα- μένουν ανοιχτά έως αργά, οι παραστάσεις στα θέατρα πολλαπλασιάζονται. Το φως από τις λάμπες δεν μεταβάλλει μόνο τα ανθρώπινα ωράρια αλλά και το χαρακτήρα της πόλης: το Βερολίνο παύει να είναι μια ακόμα μεγαλούπολη και γίνεται μητροπολιτικό κέντρο.

Περισσότερες από σαράντα χιλιάδες λάμπες γκαζιού παραμένουν σε λειτουργία μέχρι σήμερα στο Βερολίνο. Ολόκληρες γειτονιές φωτίζονται από το φως τους, που μοιάζει να έρχεται από τα βάθη του χρόνου. Οι σκιές που ξεμακραίνουν μέσα στη νύχτα για να χαθούν προς άγνωστο προορισμό θα υπήρχαν μόνο στη φαντασία χωρίς αυτές τις παλιές λάμπες –και είναι οι ίδιες σκιές που σμιλεύουν το δικαίωμα στο δημόσιο χώρο και στον ελεύθερο χρόνο.

Οι λάμπες γκαζιού άντεξαν την επέλαση του ηλεκτρικού φωτός, φώτισαν τις νύχτες των Πολέμων, στάθηκαν όρθιες απέναντι στο Τείχος. Ωστόσο, ό,τι δεν κατάφερε η Ιστορία, απειλεί να το κάνει το Κεφάλαιο: τα τελευταία χρόνια η συντήρησή τους πέρασε σε ιδιώτες, οι οποίοι μεθοδεύουν το γκρέμισμά τους με πρόσχημα τον αντι-οικολογικό χαρακτήρα τους και το υψηλό κόστος λειτουργίας, επιδιώκοντας την αντικατάστασή τους με ηλεκτρικές λάμπες.

Εδώ και αρκετά χρόνια η Οικολογία έχει αναρριχηθεί δικαίως στην υψηλότερη θέση του γερμανικού υποσυνείδητου. Όταν όμως εμπλέκεται η ιδιωτική πρωτοβουλία τότε γνώμονας είναι το οικονομικό όφελος και το Περιβάλλον είναι το πρόσχημα. Στο πέρασμα των χρόνων, η θεσμική Οικολογία αρχίζει να αποκτά τη σκληρή ηθική του Κεφαλαίου. Στην προκειμένη περίπτωση, θεωρείται προτιμότερο να απωλέσει η πόλη ένα από τα σημεία αναφοράς της στο βωμό μιας επένδυσης με οικολογική βιτρίνα [1] [2]. Στο βωμό της επενδυτοκρατίας, που βαφτίζει οπισθοδρομικό οτιδήποτε αντιτάσσεται στα σχέδια της, η Οικολογία παραδίδεται εύκολα στο νεοφιλελευθερισμό. Αν ένα ερώτημα της Ηθικής είναι συχνά η πάλη φωτός και σκοταδιού, τότε εδώ, μπροστά στο διαφαινόμενο ξεριζωμό ενός κομματιού της ιστορίας της πόλης, φαίνεται να κερδίζει το σκοτάδι φινιρισμένο με λάμπες «Οικονομίας».


[1] Οι λάμπες γκαζιού αποδίδουν στο ακέραιο τα χρώματα, όπως και το φως της ημέρας. Αντίθετα, οι ηλεκτρικές λάμπες αποδίδουν μόλις το εξήντα-πέντε τοις εκατό των χρωμάτων.

[2] Οι ηλεκτρικές λάμπες έλκουν τα έντομα εξαιτίας της υπεριώδους ακτινοβολίας που εκπέμπουν, με αποτέλεσμα να γίνονται συχνά τάφοι εντόμων. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα ν’ αποτελούν εστίες μόλυνσης για τα πουλιά που τρέφονται με έντομα. Οι λάμπες γκαζιού δεν εκπέμπουν υπεριώδη ακτινοβολία.


Γιώργος Παυλόπουλος, Μάιος 2013, Βερολίνο.

Φωτό: Γιώργος Παυλόπουλος.

O Γιώργος Παυλόπουλος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1980. Το πρώτο του μυθιστόρημα, 300 Βαθμοί Κέλβιν το Απόγευμα, κυκλοφόρησε το 2007 απ’ τις Εκδόσεις Αλεξάνδρεια. Το δεύτερο μυθιστόρημα του, Ατμός, κυκλοφόρησε απ’ τις Εκδόσεις Κέδρος τον Μάιο του 2011. Εκτενή αποσπάσματα των βιβλίων δημοσιεύθηκαν στην αμερικάνικη λογοτεχνική επιθεώρηση InTranslation. Το διήγημά του, “Compensation” δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Schlock ενώ το διήγημά του “Dictionary of an Insignificant City”, θα δημοσιευθεί στο Strange Fiction aus Berlin Anthology Vol. 1.

Για την εκστρατεία προστασίας των λαμπών γκαζιού του Βερολίνου πατήστε εδώ.

Το νέο βιβλίο του Νίκου Δήμου στο νούμερο 5 της λίστας των ευπώλητων στα βιβλιοπωλεία Ιανός


Το νέο βιβλίο του Νίκου Δήμου, “Μιλώντας μ’ έναν αγανακτισμένο νέο για επαναστάσεις – Τεχνολογικές και άλλες”, Εκδόσεις Πατάκη, βρίσκεται στο νούμερο 5 της λίστας των ευπώλητων βιβλίων στα Βιβλιοπωλεία Ιανός σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη στην κατηγορία Δοκίμια, Ιστορία, Βιογραφίες κ.ά.

Πηγή: Το Βήμα, Κυριακάτικη έκδοση, 12 Μαΐου, 2013.

Random Weekly Quotes for Tough Times: 13-19 May, 2013


“Do you understand the sadness of geography?”

― Michael Ondaatje, The English Patient 


Image: Katie Patterson, Inside this desert lies the tiniest grain of sand*, 2010, silver gelatin print, 120x180cm, Copyright: Haunch of Venison.

*A grain of sand collected from the Sahara Desert was chiselled to 0.00005mm, using special techniques in nanotechnology. This new minute grain of sand was then taken back to the Sahara and buried deep within its vast desert sands.

Ο Νίκος Δήμου μιλάει στη Lifo για το νέο του βιβλίο, “Μιλώντας μ’ έναν αγανακτισμένο νέο για επαναστάσεις – Τεχνολογικές και άλλες”, Εκδόσεις Πατάκη.


Ο Νίκος Δήμου μιλάει στη Lifo για το τελευταίο του βιβλίο, “Μιλώντας μ’ έναν αγανακτισμένο νέο για επαναστάσεις – Τεχνολογικές και άλλες”, Εκδόσεις Πατάκη.

“Λέτε ότι τα νέα παιδιά παίζουν στα δάκτυλα τις νέες τεχνολογίες. Όμως δεν αρκεί να ξέρεις να παίζεις βιντεοπαιχνίδια ή να σερφάρεις στο Διαδίκτυο. Το θέμα είναι να υπάρχει πρωτογενής σχέση με το περιεχόμενο της επιστήμης και της τεχνολογίας, κάτι που δεν διδάσκεται ούτε από το σχολείο ούτε από την οικογένεια και σχετίζεται με την παραδοσιακή δυσπιστία, αν όχι εχθρότητα, απέναντι στη Δύση, καθώς επίσης και με το ότι ουδέποτε γνωρίσαμε πραγματικό Διαφωτισμό. Τι να λέμε, εδώ δεν διδάσκεται καν ο Δαρβίνος!”